Spokojna przystań mistrza polskiego malarstwa
Wśród zieleni krakowskich Krzesławic, z dala od zgiełku centrum miasta, znajduje się miejsce wyjątkowe. Nie imponuje rozmiarem ani przepychem, ale kryje w sobie historię jednego z najwybitniejszych polskich artystów. Dworek Jana Matejki to miejsce, gdzie słynny malarz odpoczywał, pracował i szukał inspiracji do swoich dzieł.
Historia dworku
Historia budynku sięga 1826 roku, kiedy został wzniesiony jako klasyczny wiejski dwór dla rodziny Kirchmayerów. Wcześniej majątek związany był między innymi z Hugonem Kołłątajem, jednym z twórców Konstytucji 3 Maja i wybitnym działaczem okresu Oświecenia.
Najważniejszy rozdział w dziejach tego miejsca rozpoczął się jednak w 1876 roku. Właśnie wtedy Jan Matejko kupił Krzesławice za pieniądze uzyskane ze sprzedaży monumentalnego obrazu „Stefan Batory pod Pskowem”. Artysta nabył nie tylko sam dworek, ale również otaczające go grunty, sad, ogród oraz zabudowania gospodarcze.
Matejko szukał miejsca, w którym jego rodzina mogłaby odpoczywać od miejskiego zgiełku Krakowa. Wiejskie powietrze miało służyć zdrowiu jego dzieci, które często chorowały. Z czasem Krzesławice stały się dla malarza drugim domem i ulubionym miejscem wypoczynku.
Miejsce pracy i inspiracji
Choć Jan Matejko kojarzony jest przede wszystkim z krakowską pracownią przy ulicy Floriańskiej, również w Krzesławicach stworzył swoją pracownię malarską. To właśnie tutaj powstawały szkice i fragmenty niektórych jego dzieł historycznych. Według przekazów częściowo pracował tu także nad obrazem „Kościuszko pod Racławicami”. Co ciekawe, do pozowania artyście służyli mieszkańcy okolicy.
Dworek został przez Matejkę częściowo przebudowany. Charakterystyczna weranda widoczna od frontu została zaprojektowana właśnie przez niego. Budynek zachował dzięki temu swój niepowtarzalny charakter, który można podziwiać do dziś.
Ciekawostki
Jedną z mniej znanych ciekawostek jest fakt, że za dworkiem znajdował się rozległy park ze stawem, w którym rodzina Matejków hodowała ryby. Obok funkcjonował sad, ogród, oranżeria oraz cieplarnia. Niestety większość tych elementów nie przetrwała do naszych czasów.
W pobliżu domu wisiał również specjalny dzwon zawieszony pomiędzy dwoma słupami. Służył do zwoływania domowników na posiłki. Dzwon zachował się do dziś i można go zobaczyć przy pobliskim kościele.
Matejko był także zaangażowany w życie lokalnej społeczności. W Krzesławicach ufundował szkołę dla mieszkańców, która funkcjonuje do dziś, przypominając o jego działalności wykraczającej daleko poza sztukę.
Dworek obecnie
Po wielu burzliwych latach dworek przetrwał wojny i zmiany właścicieli. Od lat 60. XX wieku działa tutaj muzeum poświęcone Janowi Matejce oraz Hugonowi Kołłątajowi. Zwiedzający mogą zobaczyć pamiątki po artyście, dawne wyposażenie wnętrz oraz poznać historię miejsca, które przez lata było jego azylem.
Dziś Dworek Jana Matejki pozostaje jedną z mniej znanych, ale niezwykle klimatycznych atrakcji Krakowa. Otoczony starymi drzewami i zielenią pozwala choć na chwilę przenieść się do XIX wieku i wyobrazić sobie mistrza polskiego malarstwa spacerującego po parkowych alejkach w poszukiwaniu kolejnej inspiracji. To miejsce, które zdecydowanie warto odwiedzić podczas odkrywania mniej oczywistych zakątków Krakowa.